# 2. Situaciones Educativas en las que las TIC pueden ayudar:

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Nunca había existido una capacidad de intercomunicación a nivel global como la que poseemos actualmente, lo que se debe en gran medida al avance de la tecnología. </span><span style="vertical-align: inherit;">Son muchas las </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">tecnologías que permiten la interacción y comunicación</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> hoy en día. </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">A nivel educativo</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, este hecho ha permitido que surjan modos de formación telemática. </span><span style="vertical-align: inherit;">En unos casos, en </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">formatos 100% online, y en otros casos, en formatos híbridos o mixtos.</span></span>**

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Son múltiples los usos que se pueden hacer de estas tecnologías según el objetivo que se quiera conseguir, en este apartado nos vamos a centrar en </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">permitir la participación, ofrecer apoyo y retroalimentación selectiva al alumnado.</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> </span><span style="vertical-align: inherit;">Existe un amplio abanico de situaciones que pueden darse a cabo en el proceso educativo y que están relacionadas con este apartado, para acotar hemos seleccionado las siguientes situaciones en las que creen que las tecnologías digitales pueden ayudar en la formación:</span></span>

<table border="1" id="bkmrk-generaci%C3%B3n-de-debate" style="width: 100%;"><colgroup><col style="width: 22.368%;"></col><col style="width: 77.632%;"></col></colgroup><tbody><tr><td class="align-right">#### **<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">1. Generación de debate</span></span>**

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/FiMimage.png)](https://meet.google.com/)

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/7jXimage.png)](https://zoom.us/)

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/0Ypimage.png)](https://meet.jit.si/)

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">--------------------</span></span>

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/Kxhimage.png)](https://classroom.google.com/)

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/EWcimage.png)](https://www.aeducar.es/)

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/AdLimage.png)](https://moodle.org/)

</td><td><span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Entendemos aquí el debate como una dinámica grupal, reflexiva, que ayuda a la adquisición de aprendizajes. </span><span style="vertical-align: inherit;">Esta tarea, el debate, se menciona en multitud de ocasiones en la nueva normativa curricular de las etapas educativas obligatorias en la Comunidad de Aragón. </span><span style="vertical-align: inherit;">Es una práctica a través de la cual se pueden apreciar diferentes habilidades competenciales como la </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">escucha activa, la argumentación, la contraargumentación, la expresión oral o escrita</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, dependiendo del formato en el que se realice el debate.</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">En el caso de realizar </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">de manera online, oral y síncrono,</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> las aplicaciones que nos permiten realizar videoconferencias, como </span>**[<span style="vertical-align: inherit;">Google Meet, </span>](https://meet.google.com/)[<span style="vertical-align: inherit;">Zoom</span>](https://zoom.us/)<span style="vertical-align: inherit;"> o </span>[<span style="vertical-align: inherit;">Jitsi</span>](https://meet.jit.si/)**<span style="vertical-align: inherit;"> son ideales para este propósito, permitiendo una gestión de moderación y teniendo las funciones de solicitar el turno de palabra.</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Sin embargo, si queremos plantear un debate más sosegado, </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">de manera asíncrona</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> y que permita un mayor grado de reflexión, podemos optar por un formato online y escrito. </span><span style="vertical-align: inherit;">Para esta situación, las </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">plataformas virtuales (LMS)</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> nos ofrecen herramientas que nos facilitan crear estas actividades. </span><span style="vertical-align: inherit;">Las dos plataformas más usadas en los centros educativos de Aragón son </span></span>**[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Google Classroom</span></span>](https://classroom.google.com/)<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> y </span></span>[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Aeducar</span></span>](https://www.aeducar.es/)**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, última basada en </span></span>**[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Moodle</span></span>](https://moodle.org/)** <span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">(de código abierto, gratuita…) y realizada por y para el sector educativo aragonés.</span></span>

<p class="callout warning"><span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">En </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Classroom no hay una herramienta específica para crear un foro</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, aunque puede servirnos la siguiente idea: </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">creamos un tema llamado “foro-debate”,</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> añadimos una </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">opción de pregunta con respuesta corta</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> en la que permitimos que los alumnos/as se respondan y redactamos la pregunta que genera el debate y las normas de participación.</span></span></p>

<p class="callout success"><span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">En la plataforma </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Aeducar</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> desde el modo de edición nos deja añadir un recurso llamado </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">“foro”</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> que, además, permite realizar una configuración mayor.</span></span></p>

<p class="callout info"><span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Un </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">foro de Moodle</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> se organiza en diferentes hilos y puede notificar la participación en los hilos en los que uno está activo. </span><span style="vertical-align: inherit;">Es una actividad que puede ser </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">calificable</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> tanto por el rol "profesor" como desde la coevaluación de forma que esta participación en los debates se incorpora al libro de calificaciones.</span></span></p>

</td></tr><tr><td class="align-right">#### **<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">2. Aclaración de conceptos</span></span>**

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/5bFimage.png)](https://jamboard.google.com/)

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/IANimage.png)](https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.whiteboard.publicpreview&hl=es&gl=US)

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/BG9image.png)](https://openboard.ch/index.en.html)

</td><td><span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Durante las sesiones puede ser importante tener que </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">volver sobre alguna idea</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, o explicarla desde diferentes ángulos y perspectivas, atendiendo a un </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">modelo DUA</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">. </span><span style="vertical-align: inherit;">Una pizarra convencional quizás no permita abordar esta situación, mientras que un </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">panel interactivo ofrezca más posibilidades como la inclusión de imágenes o sonido</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">. </span><span style="vertical-align: inherit;">Si estamos haciendo alguna sesión online, una pizarra virtual puede ser la mejor manera de integrar múltiples estímulos.</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Como en la mayoría de los casos contamos con multitud de opciones a la hora de elegir. </span><span style="vertical-align: inherit;">Aquí se proponen tres: </span></span>**[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Jamboard</span></span>](https://jamboard.google.com/)**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, que está incluido dentro de las aplicaciones de cuentas de Google; </span></span>**[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Microsoft Whiteboard</span></span>](https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.whiteboard.publicpreview&hl=es&gl=US)**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, que existe tanto para computadora como en aplicación para tabletas con sistema operativo IOS y Android; </span><span style="vertical-align: inherit;">y </span>**[<span style="vertical-align: inherit;">Openboard</span>](https://openboard.ch/index.en.html)**<span style="vertical-align: inherit;">, que es software libre, abierto y multiplataforma.</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Todas ellas combinan la practicidad de una pizarra tradicional con la potencia de sumar contenido digital, incluso interactivo, de manera rápida y visual.</span></span>

<p class="callout info">[**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Guía completa</span></span>**](https://www.youtube.com/watch?v=xnKAwlutYn4&ab_channel=CentrodeProfesoradoCalatayud)<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> de uso de la herramienta </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Openboard</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> .</span></span></p>

</td></tr><tr><td class="align-right">#### **<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">3. Mensajeria</span></span>**

**[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/EWcimage.png)](https://www.aeducar.es/)**

**[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/Kxhimage.png)](https://classroom.google.com/)**

</td><td><span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Ni que decir tiene que cuando hablamos de mensajería en el mundo digital, nos estamos refiriendo a </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> instantánea</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, lo cual tiene la inmediatez como positivo y, quizás, algo negativo como un cierto control sobre los horarios de uso. </span><span style="vertical-align: inherit;">Una manera sencilla de acceder a esta funcionalidad es a través de </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">aulas virtuales </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">como las ya vistas.</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">En </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Aeducar</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> vemos varias opciones, en el propio entorno aparecen ya los iconos de </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">mensajería instantánea y de correo electrónico</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, que nos permiten el envío y recepción de mensajes desde cualquier página dentro del aula, sin desplazarnos a una página específica.</span></span>

<p class="callout info">**[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Más información</span></span>](https://libros.catedu.es/books/comenzamos-con-nuestra-aula-en-aeducar-v4/page/3-comunicacion-con-y-entre-mi-alumnado)**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> sobre el uso de la</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> mensajería en Aeducar</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> y la opción de foro para crear debate.</span></span></p>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">En </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Google Classroom</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> también tenemos varias opciones, la más sencilla es utilizar el </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">icono de enviar correo en la sección de “Personas”</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, desde la que te traslada a la aplicación de Gmail y ya introduces la dirección del destinatario. </span></span>

<p class="callout info">[**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Más información</span></span>**](https://libros.catedu.es/books/google-classroom/page/22-el-apartado-personas)<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> sobre el apartado</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> "Personas" en Classroom</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> .</span></span></p>

</td></tr><tr><td class="align-right">#### **<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">4. Sistemas de participación</span></span>**

[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/2nsimage.png)](https://www.mentimeter.com/es-ES)

**[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/EWcimage.png)](https://www.aeducar.es/)**

**[![imagen.png](https://libros.catedu.es/uploads/images/gallery/2023-03/scaled-1680-/Kxhimage.png)](https://classroom.google.com/)**

</td><td><span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Otras situaciones que se pueden dar en clase son las que </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">requieren participación del alumnado</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> capaz, incluso, valorar la comprensión inmediata de un contenido presentado y sugerir materiales interactivos para realizar un refuerzo. </span><span style="vertical-align: inherit;">Como es habitual hay multitud de herramientas.</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Hemos seleccionado </span></span>**[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Mentimeter</span></span>](https://www.mentimeter.com/es-ES)**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> ya que, por un lado, permite realizar </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">presentaciones</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">, pero también realizar una </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">lluvia de ideas, recopilar conceptos fundamentales o reflexionar en grupo</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">. </span><span style="vertical-align: inherit;">Para ponerlo en práctica de manera sencilla, podemos crear una nube de palabras con una pregunta clave que favorezca una lluvia de ideas. </span><span style="vertical-align: inherit;">Nos permitirán un código que deberá introducir los participantes en la dirección </span></span>[<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">www.menti.com, </span></span>](http://www.menti.com/)<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">donde les permitirá responder a la pregunta. </span><span style="vertical-align: inherit;">Las respuestas que más se repitan irán obteniendo un tamaño mayor.</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Con </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Aeducar</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> tenemos varios recursos que también nos permitirán recoger dicha información como son las </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">encuestas, las consultas o los cuestionarios</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> .</span></span>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">En </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Google Classroom</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> podemos usar los </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Formularios de Google</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> para sugerir respuestas y ver correctamente han sido las más apoyadas, o también compartir una </span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">pizarra de Jamboard</span></span>**<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;"> para que todos los participantes puedan escribir en ella y aportar así sus pensamientos.</span></span>

</td></tr></tbody></table>

<span style="vertical-align: inherit;"><span style="vertical-align: inherit;">Pasemos a ver en profundidad cada uno de estas 4 situaciones propuestas con el uso de distintas herramientas.</span></span>